Dementie richting 2050: wat betekent dit voor de zelfstandige thuisverpleegkundige?

De komende jaren kom je als thuisverpleegkundige steeds vaker in contact met mensen met dementie. Dat hoeft geen doembeeld te vormen, maar vraagt wel om een goede voorbereiding.

Internationaal en Vlaams onderzoek schetst een duidelijke evolutie: door de vergrijzing neemt het aantal mensen met dementie sterk toe. Bovendien beperkt hun zorgvraag zich zelden tot dementie alleen.

Een sterke stijging richting 2050

Een internationale studie voorspelt dat het aantal mensen met dementie wereldwijd stijgt van 57,4 miljoen in 2019 naar 152,8 miljoen in 2050. Dat is een toename van ongeveer 166%.

Toch stijgt het risico binnen een bepaalde leeftijdsgroep nauwelijks. Vooral de groei en veroudering van de bevolking verklaren de toename. Meer mensen bereiken een leeftijd waarop dementie vaker voorkomt. Voor West-Europa verwachten de onderzoekers tegen 2050 een stijging van ongeveer 74%. Lees het internationale onderzoek in The Lancet Public Health.

Ook in België verwachten onderzoekers een sterke toename. Volgens het Expertisecentrum Dementie Vlaanderen stijgt het geschatte aantal mensen met dementie van 214.736 in 2025 naar 353.357 in 2050.

Onze zorgverlening moet zich dus voorbereiden op meer langdurige en complexe zorgvragen.

Dementie komt zelden alleen

Een Vlaamse studie analyseerde gegevens van patiënten vanaf 65 jaar uit een netwerk van huisartsenpraktijken. De onderzoekers zagen de geregistreerde dementie tussen 2000 en 2021 meer dan verdubbelen.

Daarnaast had in 2021:

• 86,7% van de patiënten met dementie minstens twee chronische aandoeningen;
• 74,8% minstens drie chronische aandoeningen.

Hypertensie, artrose en stoornissen in het vetmetabolisme kwamen het vaakst voor. Lees het Vlaamse onderzoek in BMJ Open.

Als thuisverpleegkundige begeleid je dus niet alleen iemand met geheugenproblemen. Je krijgt vaker te maken met een combinatie van cognitieve achteruitgang, diabetes, hart- en vaatziekten, mobiliteitsproblemen, incontinentie en complexe medicatieschema’s.

Wat betekent dit voor jouw dagelijkse praktijk?

• Je merkt veranderingen sneller op: tijdens dagelijkse zorgmomenten zie je soms als eerste toenemende verwardheid, medicatiefouten, verminderde zelfzorg of een onveilige thuissituatie. Registreer deze signalen en bespreek ze tijdig met de huisarts of mantelzorger.
• Medicatieveiligheid vraagt extra aandacht: een patiënt met cognitieve problemen kan medicatie vergeten, dubbel innemen of wijzigingen verkeerd begrijpen. Controleer daarom regelmatig of het medicatiegebruik nog veilig verloopt.
• Ook de mantelzorger heeft ondersteuning nodig: et op signalen van overbelasting bij mantelzorgers. Door bezorgdheden vroeg te bespreken, help je crisissen en vermijdbare opnames voorkomen.
• Goede samenwerking maakt het verschil: dementiezorg vraagt duidelijke afspraken tussen de patiënt, mantelzorger, huisarts, apotheker en thuisverpleegkundige. Deel belangrijke observaties en spreek af wie actie onderneemt.
   

Hoe bereid je jouw praktijk voor?

Je kunt vandaag al enkele concrete stappen zetten:

1. Registreer veranderingen zorgvuldig. Noteer wat je ziet, wanneer het gedrag optreedt en wat er veranderde.
2. Controleer de medicatieveiligheid. Ga na of de patiënt de medicatie begrijpt en correct inneemt.
3. Kijk verder dan de verpleegtechnische handeling. Gebruik elk zorgmoment ook om gedrag, voeding, mobiliteit, zelfzorg en veiligheid te observeren.
4. Maak duidelijke afspraken met het zorgnetwerk. Spreek af wie informatie deelt en wie actie onderneemt bij veranderingen.
5. Let op de draagkracht van mantelzorgers. Vermoeidheid, frustratie en een gevoel van onmacht kunnen wijzen op overbelasting.
6. Investeer in dementievriendelijke communicatie. Spreek rustig, gebruik korte zinnen, geef één boodschap tegelijk en blijf de patiënt rechtstreeks aanspreken.
    

Dichtbij, alert en verbindend

De stijging van het aantal mensen met dementie vraagt geen angst, maar wel voorbereiding. Voor zelfstandige thuisverpleegkundigen betekent dit meer complexe zorg, meer samenwerking en een grotere rol voor observatie en signalering.

Dementiezorg groeit uit tot een vast onderdeel van goede thuisverpleging. Net daar maak jij een belangrijk verschil: dicht bij de patiënt, alert voor veranderingen en verbindend tussen de patiënt, mantelzorger en andere zorgverleners. 

ConnectGroep werkt samen met verschillende patiëntenverenigingen en gespecialiseerde organisaties, waaronder Alzheimer Liga Vlaanderen. Door kennis en ervaringen te delen, versterken we de ondersteuning van thuisverpleegkundigen, mensen met dementie en hun mantelzorgers.