Kunnen mantelzorgers verpleegkundige handelingen uitvoeren?

Een wonde verzorgen, een insuline-injectie geven, steunkousen aandoen, het zijn verpleegkundige handelingen die een mantelzorger vaak uitvoert bij de persoon waarvoor hij of zij zorgt. Maar tot de Gezondheidswet van mei 2014 werden deze handelingen beschouwd als een illegale vorm van verpleegkunde. Inmiddels voorziet deze wet dat je als verpleegkundige een attest kunt uitschrijven waarmee een mantelzorger specifieke verpleegkundige handelingen (B-handelingen) mag uitvoeren bij een bepaalde patiënt gedurende een bepaalde periode.

Welke handelingen mag een mantelzorger uitvoeren? 

• De verpleegkundige B-handelingen:
  • B1-handeling -verstrekkingen waarvoor geen voorschrift van de arts nodig is (vb. wondzorg, controleren parameters,...).
  • B2-handeling - verstrekkingen waarvoor een voorschrift van de arts nodig is (vb. inspuitingen, sondages,...).
• Een overzicht vind je hier. 

Voorwaarden voor de mantelzorger:

• Is iemand uit de directe omgeving van de patiënt.
• Wordt niet betaald voor de zorg.
• Heeft toestemming van de patiënt om deze handeling uit te voeren.
• Volgt een opleiding door een verpleegkundige om deze handeling uit te voeren.
• Mag zelf geen opleiding voor de zorg aan derden geven.

Verantwoordelijkheden verpleegkundige:

• Vraagt de patiënt om toestemming voor het aanleren van de handeling aan de mantelzorger.
• Dient de juiste technieken aan te leren aan de mantelzorger via een opleiding.
  • Leert de mantelzorger de techniek aan volgens de uitgeschreven procedure.
  • Informeert de mantelzorger over mogelijke problemen en hoe hij in dat geval moet handelen.
    • Geeft de gegevens van de (huis)arts en de verpleegkundige die hij dan kan contacteren.
  • Controleert of de mantelzorger de handeling goed uitvoert en hij de informatie begrepen heeft over mogelijke problemen.
  • Overhandigt de procedure die de handeling beschrijft aan de mantelzorger.
• Maakt 1 attest op per verpleegkundige techniek, per patiënt en per mantelzorger.
• Houdt rekening met de huidige toestand van de patiënt en zijn omgeving. Laat de mantelzorger weten dat bij veranderingen in de toestand, hij/zij direct contact moet opnemen zodat het attest aangepast of beëindigd kan worden.

Wat staat er op het attest: 

Het attest wordt ter goedkeuring ondertekend door de verpleegkundige, de patiënt en de mantelzorger. Alle drie ontvangen een exemplaar, dat minstens de volgende gegevens bevat:

• Gegevens van de verpleegkundige, patiënt en mantelzorger.
• Rechtvaardiging van de machtiging (Bv. Mantelzorger in staat zorg te verlenen, zorgen buiten een zorginstelling geven,...).
• Aangeleerde handeling.
• Optioneel: bijkomende voorwaarden door de verpleegkundige.
• Duur van de delegatie (begin- en einddatum).
• Procedure voor de gedelegeerde handeling.
• Verantwoordelijke die de continuïteit van de zorg opvolgt.
• De wijze en frequentie van opvolging.
• Een waarschuwing voor het risico van illegale uitoefening van de verpleegkunde wanneer men buiten de omschreven zorg en/of handeling(en) taken uitvoert.
• De verantwoordelijkheid voor de verlenging van de delegatie ligt bij een verpleegkundige en gebeurt op vraag van diegene die wenst de handeling(en) verder te stellen.

🙋‍♂️ Raadpleeg hier het sjabloon: Attest mantelzorger- Technisch verpleegkundige verstrekkingen (2024)